Gestreste paarden tijdens het coachen?

Gestreste paarden tijdens het coachen?

Ervaart een paard stress tijdens het coachen? En als dat zo is, is dat dan erg? Regelmatig zien we bij paarden het kauwen en likken. Een signaal dat paarden laten zien als reactie op stress. Dat zien we zowel bij paarden in de wei als paarden die helpen bij het coachen. Op zich dus geen raar verschijnsel.

Omdat het paard een prooidier is, is stress een waardevol hulpmiddel om de prestaties op een bepaald moment te laten pieken (denk aan een paard dat heel hard moet rennen om zichzelf in veiligheid te brengen). Dat bleek ook uit een Frans onderzoek waar de invloed van stress op leerprestaties bij Welshpony’s is onderzocht. Interessant was dat de pony’s die onder stress stonden betere resultaten lieten zien op het moment van leren. Bij herhaling van het geleerde een week later, bleek dat de paarden die geen stress hadden ervaren, de opdrachten op langere termijn beter onthouden hadden.

Wat zou dan de invloed van stress op het gedrag van paarden in de coachring zijn?

Als er een coachee is die heel sterk ambivalent gedrag laat zien, dan levert dit bij de meeste paarden stress op. Als jij drie sessies op een dag hebt, 4 dagen in de week, is de stress in de ring dan nog zo onschuldig voor paarden?

2 soorten stressreacties, een snelle en een langzame.
De snelle stressreactie loopt via het sympathische zenuwstelsel, waarbij er adrenaline en noradrenaline vrijkomt uit het bijniermerg. Adrenaline zorgt ervoor dat het lichaam klaar is om te vechten of te vluchten. De hartslag en ademhaling gaan omhoog, de pupillen verwijden en de bloedvoorziening verschuift van de darmen naar de spieren.

De langzame gaat via de HPA-as (de hypothalamus-hypofyse-bijnier as), dit is een cascade reactie die ervoor zorgt dat de bijnieren het hormoon cortisol (corticosteroïd) vrijmaken. Dit hormoon zorgt ervoor dat er voldoende energie wordt vrijgemaakt om snel te reageren op de stressprikkel en het heeft tevens een remmende werking op de stressreactie. Bij langdurige stress raken de cortisolspiegels en suikerspiegels in het bloed te lang verhoogt. De bijnieren raken uitgeput. Cortisol, een corticosteroïd, heeft een remmende werking op het immuunsysteem en dit raakt dus verzwakt. De darmflora kan verstoort raken en er kunnen maagzweren ontstaan. Tevens kan er zenuwschade optreden. De hoge bloedsuikerspiegels zorgen voor een verstoring van de stofwisseling, met als gevolg een verhoogde kans op o.a. spierbevangenheid, verkrampte spieren, verkeerde opslag van vetten en hoefbevangenheid.

Ken jij jouw paard?
Hoe goed ken jij de paarden waar je mee werkt? En kun je nog objectief zien of ze stress hebben of denk jij dat ze altijd zo zijn?

Het zou zinvol zijn om een soort gedragsdagboekje bij te houden van de paarden waar je mee werkt. Zo kun je op langere termijn teruglezen of je paarden veranderd zijn door het coachen en of de gedragingen zijn te relateren aan stress.

Symptomen van stress bij paarden zijn:

  • Verhoogde hartslag
  • Snelle en oppervlakkige ademhaling, sommige paarden stoppen zelfs soms even met ademen
  • Trillen
  • Oogwit zichtbaar
  • Verkrampte spieren/verkort lopen
  • Klapperen met de lippen
  • Stalondeugden als kribbebijten, luchtzuigen en weven
  • Tandenknarsen
  • Vaak gapen
  • Sloom
  • Afsluiten, in de hoek van stal staan
  • Agressief gedrag, snel geïrriteerd
  • Opgetrokken neus/lippen
  • Grote neusgaten
  • Snurken/blazen
  • Verminderde seksuele drift
  • Onregelmatige hengstigheid
  • Zweten
  • Vermageren, ondanks goede eetlust
  • Likken
  • Overspronggedrag
  • Vaak ziek
  • Schimmelinfecties en andere parasitaire infecties
  • Vaak kleine plasjes
  • Vaak dun en waterige mesten

Let op! Soms kunnen signalen heel subtiel zijn, met name bij binnenvetters!

Hoe je paard gezond houden?
Naast het coachen, dat wellicht al stress oplevert, zijn er nog meer factoren die stress geven. Als meerdere van deze factoren aanwezig zijn, kan een paard te veel en te lang stress hebben.

Het is als coach noodzakelijk je te verdiepen in het natuurlijk gedrag van het paard. Een paard is een kuddedier; in de kudde is er sprake van een duidelijke sociale structuur/hiërarchie. Het paard besteed 12-17 uur van de dag aan eten, 6-10 uur aan rusten. Een paard legt per dag 5-10 km af (gelijk aan ongeveer 40-80 rondjes in de manege).

Oorzaken die kunnen leiden tot stress
De mens als roofdier.
Paarden zijn prooidieren en wij zijn roofdieren. Zorg dus voor een goede vertrouwensband en ga in alle rust om met het paard. Besteed veel aandacht aan aanraken!

Emoties van de mens.
Paarden zijn zeer gevoelige dieren. Wij kunnen onze emoties overbrengen, zenuwen van de coachee kunnen het paard stress bezorgen. Zorg ervoor dat je paard weg kan van deze stressfactor als hij dat wil.

Het berijden van paarden.
Paarden die intensief worden gereden voor de wedstrijdsport of lange afstanden ervaren al op dagelijkse basis stress. Het is voor deze paarden niet altijd plezierig om ook te moeten coachen in de tijd die ze nodig hebben om fysiek en mentaal te verwerken wat ze tijdens het rijden hebben geleerd of gedaan.

Transport en het weggaan van huis.
Paarden zijn kuddedieren en erg gehecht aan een vaste omgeving. Het vervoeren van een paard levert ook stress op. De meeste coaches werken met hun paarden op een vaste plek, maar andere coaches nemen hun paarden mee naar een plek om te coachen. Of een paard wordt uit de kudde gehaald en apart in een coachring buiten het gezichtsveld van de kudde geplaatst. Dan is er dus al stress voordat er gecoacht gaat worden.

Inrijden
paarden die worden ingereden ervaren al zo veel stress dat het voor het welzijn van het paard niet wenselijk is een paard in deze periode ook in te zetten voor het coachen.

Eenzijdig werk
Paarden die alleen coachen en dagelijks dezelfde soort opdrachten doen met coachees, kunnen hun interesse of plezier in het coachen verliezen. Ook paarden hebben daarin afwisseling nodig.

Pijn!
Veel paarden lopen rond met pijn. Pijn is een belangrijke veroorzaker van stress. Veel paarden die wij zien hebben rugproblemen. Ze zullen deze pijn niet snel laten zien, omdat dat een manier van overleven is. Zwakke dieren worden uit de kudde gestoten of worden als eerste door een roofdier gepakt. Veel voorkomende oorzaken van pijn bij paarden zijn bijvoorbeeld: maag- en darmzweren, buikpijn (koliek), pijn aan gebit en hoofdpijn.

Paarden die pijn hebben laten ander gedrag zien dan gezonde paarden. Paarden die pijn hebben zijn dan ook niet geschikt om mee te coachen. Net zomin als dat jij zin hebt om met een zware hoofdpijn te werken, heeft je paard dat ook niet.

Sociaal contact.
Een paard is een kuddedier! Dieren hebben behoefte aan sociale structuur. Paarden in het bijzonder hebben veel behoefte lichamelijk contact. Ook spelen paarden veel met elkaar en naast dat het ze het leuk vinden, is het een goede manier om het lichaam te ontspannen.

Naast het coachen is het daarom belangrijk dat een paard niet op stal wordt gezet, maar met zijn kuddegenoten de wei of paddock ik kan om paard te zijn.

Wisselende kuddes.
Paarden hebben duidelijke hiërarchie, regelmatig wisselingen in de kudde geeft veel onrust omdat er steeds weer een nieuwe balans in de groep moet komen.

Niet of te weinig naar buiten.
In de natuur is een paard het grootste deel van de dag aan het grazen en lopen, het lichaam is daar helemaal voor gemaakt. De doorbloeding van de benen van een stilstaand paard is zeer slecht (denk aan stalbenen), door beweging komt de doorbloeding op gang. Ook de darmmotiliteit is bij een stilstaand paard verminderd (met een verhoogd risico op koliek als gevolg!) Veel paarden staan 23 uur per dag binnen, dat kan echt niet! Veel paarden ontwikkelen hierdoor stalondeugden/stereotypie uit verveling/stress. Uit onderzoek is gebleken dat als paarden die stereotypie niet mogen uitvoeren dat stress veroorzaakt. Dus probeer het liever te voorkomen, als te verbieden.

Ken je dit soort paarden op de locatie waar je werkt, dan kan het voor het paard een welkome afwisseling zijn om zijn stal uit te mogen om te helpen met coachen.

Genoeg om in de gaten te houden om jouw paard in balans te houden waar het gaat om stress.

Vorig bericht
Beelddenken, meer dimensionaal denken
Je moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.
Menu