Chronische somatoforme stoornissen

Chronische somatoforme stoornissen

Volgens de DSM-IV is het wezenlijke kenmerk van dissociatieve stoornissen een verstoring van de normale integratieve functies van bewustzijn, geheugen, identiteit en waarneming van de omgeving. Hier horen ook problemen met het geheugen bij evenals identiteitsverwarring, fragmentarische herinneringen, derealisatie en depersonalisatie. Tot voor kort is de aandacht altijd uitgegaan naar de psychologische dissociatie. Wel was er vastgesteld dat mensen met dissociatie vaak ook last hebben van een breed scala aan lichamelijke klachten. Inmiddels is het ook duidelijk dat er mensen zijn met somatoforme klachten als gevolg van gebeurtenissen met impact.

Lichamelijke symptomen

Wanneer we het hebben over chronische somatoforme stoornissen, dan hebben we het over lichamelijke symptomen die niet door lichamelijke aandoeningen kunnen worden verklaard. Mensen met dergelijke symptomen bezoeken met regelmaat een arts en worden meermaals onderzocht, zonder dat er een oorzaak voor hun klachten wordt gevonden.

Dit kan komen door de dissociatie die zorgt voor een verstoring in de normale verwerking tussen een ervaring en de psychische of lichamelijke reacties daarop.  Wanneer iemand bijvoorbeeld misbruikt wordt, kan de herinneringen aan het misbruik onderdrukt worden, maar de pijn in het lichaam zich wel uiten door bijvoorbeeld chronische pijn in de onderbuik (zonder lichamelijke oorzaak) (positieve dissociatie symptomen). Het tegenovergestelde kan ook gebeuren namelijk dat iemand dat deel van zijn lichaam juist niet meer voelt (negatieve dissociatie symptomen) en bijvoorbeeld te laat een blindedarmontsteking opmerkt, omdat hij of zij geen pijn meer ervaart in dat deel van het lichaam.

Geheel of gedeeltelijke dissociatie

Bij dissociatie maken we onderscheid tussen gehele en gedeeltelijke dissociatie. Bij een volledige dissociatie bepaalt een dissociatieve identiteit het gedrag, beleven, denken, waarnemen en overige functies en is de ‘ogenschijnlijk normale’ bewustzijnstoestand uitgeschakeld. Mensen kunnen hier prima mee functioneren in het dagelijks leven. Zij hebben zich geïdentificeerd met deze dissociatie en denken dat dit is wie zij zijn. Complexer wordt het als er twee of meerdere dissociatieve identiteiten tegelijk actief zijn. Mensen kunnen dan ‘ineens’ van gedrag veranderen, smaken of voorkeuren wijzigen zomaar ineens.

Partiële dissociatie (gedeeltelijke) is de dissociatie die ontstaat als deze opnieuw geactiveerd wordt en de ‘normale’ bewustzijnstoestand binnendringt. Bijvoorbeeld iemand is veelvuldige aan lichamelijk geweld blootgesteld. Bij een spontane klop op de schouder van een goede vriend, wordt zijn afweer geactiveerd en zal hij ongewild een afwerend gebaar maken of in paniek raken.

Soorten Anesthesie

Mensen met gehele of partiële dissociatie kunnen te maken hebben met vormen van gevoelloosheid of verdoofdheid (anesthesie). De anesthesie kan zich op verschillende manieren uiten:

  • Tactiele anesthesie: aanrakingen die niet gevoeld kunnen worden. Ze weten dat de aanraking gebeurt omdat ze het zien, maar kunnen het niet voelen.
  • Kinesthetische anesthesie: de richting waar ledematen heen gaan niet kunnen voelen. Daardoor de ledematen niet kunnen coördineren (spullen breken omdat ze niet goed op een tafel worden neergezet, struikelen, tegen voorwerpen aanbotsen).
  • Visuele anesthesie: getraumatiseerde delen van het lichaam niet meer kunnen zien.
  • Organische anesthesie: gaten ervaren op de plekken waar organen zouden moeten zitten.
  • Auditieve anesthesie: tijdelijk slechter of niets meer kunnen horen.
  • Gustatorische en olfactorische anesthesie: niets proeven of ruiken.
  • Analgesie: ongevoeligheid voor pijn; iemand ie zichzelf snijdt tijdens het vlees snijden maar dit niet voelt.
  • Catatonie: geheel of gedeeltelijke verstijving van het lichaam.
  • Afonie; niet kunnen spreken of slikken.

 Herkennen van de signalen

Tijdens de begeleiding van cliënten en het werken van paarden kunnen herinneringen aan traumatische gebeurtenissen lichamelijk geactiveerd worden. Het is dan ontzettend belangrijk om de signalen van het lichaam te herkennen. Wanneer er sprake is van somafotorme dissociatie, dan is er sprake van een complexe situatie. Deze mensen zijn dan gebaat bij zeer ervaren begeleiders gespecialiseerd in trauma begeleiding.

 

Menu